Tin tức sự kiện
Thứ 6, Ngày 28/02/2014, 18:30
Thương về nón lá Ninh Sơn
Cỡ chữ: Font size: Giảm (A-) Mặc định (A) Tăng (A+)
28/02/2014
“Nón nầy che nắng che mưa Nón nầy để đội cho vừa đôi ta” Chẳng biết từ bao giờ mà hình ảnh chiếc nón lá đã trở nên rất gần gũi và thân thương quá đỗi đối với người Việt Nam, nón lá đi vào câu ca dao mượt mà không chỉ ở cái tính tiện dụng, vừa che mưa, vừa che nắng; mà còn là cầu nối để se kết, thắm tình đôi ta – tình người với người. Nón lá có lịch sử lâu đời đã được chạm khắc trên trống đồng Ngọc Lũ, trên thạp đồng Đào Thịnh vào khoảng 2.500-3.000 năm. Nón lá mang nét bình dị đoan trang, duyên dáng mà rất thực tiễn đối với đời sống nông nghiệp. Ở nước ta cũng có nhiều nơi làm nghề chằm nón lá nổi tiếng; trong đó có địa danh phường Ninh Sơn, Thành phố Tây Ninh.

Nghề chằm nón lá phường Ninh Sơn - hơn 50 năm tuổi
   Nghề chằm nón lá là do đông đảo người dân từ miền Trung vào Ninh Sơn sinh sống và mang theo nghề đặc trưng của địa phương vào đây từ khoảng năm 1960. Nghề này được truyền lại cho con cháu bảo tồn và duy trì đến ngày nay. Hiện nay ở phường Ninh Sơn có 3 khu phố tập trung nhiều hộ làm nghề chằm nón là các khu phố Ninh Trung, Ninh Lộc và Ninh Thọ. Bà Phạm Thị Cúc, năm nay 70 tuổi và đã có hơn 50 năm làm nghề chằm nón, chia sẻ: “Nghề này lâu đời lắm, bởi lúc vào đây lập nghiệp, chúng tôi không có đất đai, nghề nghiệp gì; nhờ có nghề chằm nón này rồi ông bà làm nón, con cháu học theo. Con nít 5-6 tuổi đã biết làm các khâu đơn giản của chằm nón”.

   Chiếc nón lá giản dị, rẻ tiền nhưng làm được một chiếc nón thành phẩm đòi hỏi cả quá trình công phu với nhiều công đoạn. Sau khi mua lá mật cật – nguyên liệu làm nón về thì đem lá luộc, rồi phơi khô lá, đến phơi sương đêm cho lá dịu mới làm được; tiếp đến là giặt lá rồi dùng miếng gang lò than thiệt nóng để kéo lá cho thẳng, cho bóng. Khi chằm nón thì lựa lá đẹp, bóng này để lợp bên ngoài, còn lá giữa, lá bìa để lớp trong. Trước đó, người chằm nón phải chẻ trúc để vót tuyến khoanh sườn đặt lá lên chằm. Bắt đầu công đoạn chằm nón thì lấy kim xâu, lớp ngoài 30 lá, lớp trong khoảng 25 lá, lớp giữa chèn cuống cho cứng bìa; rồi tiếp đến là xoay nón cho đều và chằm nón. Dùng cái khung có hình giống như kim tự tháp có 12 sườn chính, khoảng cách giống nhau để đặt lá lên mà chằm. Cái khung này phải do người có tay nghề cao mới làm được. Bà Cúc nói: “Ở khu Ninh Sơn này cũng chỉ có 2,3 người chuyên làm khung được thôi”. Khi nón chằm xong thì tháo ra, cắt lá thừa ra nứt miệng nón. Sau đó giao sản phẩm thô cho đầu mối để tiếp tục hoàn thiện các khâu khác như kết, đánh đai, quét dầu,… rồi mới đem bán được.


Tổ liên kết chằm nón lá” phường Ninh Sơn, Thành phố Tây Ninh

   Muốn làm nón cũng phải có sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và khéo léo, chị Huỳnh Thị Nga - người cũng có hơn 30 năm làm nón kể : “Coi vậy chứ làm nón có nhiều khâu khó lắm như: không biết luộc làm lá bị hư không còn màu xanh; vót sườn mà không quen, thì dễ bị đứt tay; ai mới học chằm nón cũng bị kim đâm lủng các đầu ngón tay; kéo lá không khéo, lá bị sần sùi không làm được,… hay có những người làm hoài cũng không lên tay được, cả đời chỉ chằm nón thưa thôi, không chằm nón dày được”. Vậy đó, mà sao nghề chằm nón vẫn còn được truyền đến hôm nay? Bởi nghề chằm nón đã có một thời đem đến sự ổn định cho cuộc sống gia đình. Ở đây, có gia đình cả 3 thế hệ cùng làm nghề chằm nón.
   Nghề chằm nón – ngày ấy và ngày nay
   Nghề chằm nón từng là nguồn thu nhập chính của gia đình. Đó là vào những năm 80, 90; thời ấy, nhà nhà, người người ở Ninh Sơn đều chằm nón lá. Ông Võ Văn Bộ - Trưởng Ban quản lý khu phố Ninh Trung, nay cũng đã ngoài 40 tuổi, nhớ lại: “Lúc đó, cỡ tuổi mình thì một buổi đi học, một buổi phụ cha mẹ chằm nón. Không chỉ con gái biết chằm nón mà con trai như tui cũng biết chằm nón, mà ngại quá nên ra sau hè ngồi sợ người ta cười con trai làm nghề con gái. Rồi trong xóm còn tổ chức chằm nón thi với nhau, xem ai chằm nón nhanh và đẹp nữa chứ”.

   Bởi vì chỉ cần nhà có 3 hoặc 4 người chằm nón thì đủ nuôi cả gia đình. Một người làm giỏi thì được 4 hoặc 5 cái nón một ngày, làm chậm thì được 2 cái. Thử tính cả gia đình cùng làm thì được hơn 10 chục nón cả ngày là việc dễ dàng, thu nhập đủ trang trải cuộc sống gia đình. Với lại nghề chằm nón không cần vốn nhiều, hiện nay chỉ khoảng 300.000 đồng để mua các nguyên liệu làm nghề; song nghề này chủ yếu là cực công. Với bản tính chịu thương, chịu khó mà tiết kiệm của những người con miền Trung nên sống được với nghề này. Nón lá được tiêu thụ nhiều nên làm ra bao nhiêu thì bán hết rất nhanh. Nón lá Ninh Sơn không chỉ được bán trong tỉnh, mà còn ra ngoài tỉnh, nhất là người miền Tây rất chuộng.


Các cụ già “vui” với nghề chằm nón

   Song hơn chục năm trở lại đây, số người làm nghề chằm nón ở phường Ninh Sơn ngày càng giảm dần, hiện nay, chỉ còn gần 100 hộ gắn bó với nghề chằm nón. Những người làm nón cho biết: do nguyên vật liệu mắc, chủ yếu là lá mật cật ngày càng hiếm, phải mua giá cao, có khi đặt hàng không có; trong khi đó nón bán ra lại chậm, giá không tăng bao nhiêu vì người đội nón lá ít đi; nón lá chỉ chủ yếu sử dụng làm ruộng, làm rẫy mà thôi. Đến thăm các hộ làm nón lá ở Ninh Sơn, thưa vắng lắm, chỉ có một hoặc hai cụ bà đang chằm nón. Gặp bà Võ Thị Hương với tay nghề gần 40 năm chằm nón, tay thoăn thoắt chằm nón, bà buồn buồn : “Bây giờ tụi nhỏ đi làm công ty, xí nghiệp hết rồi. Chỉ còn mấy bà già sức yếu vừa chằm nón, vừa trông nhà cửa, giữ cháu. Với lại cũng mến nghề, làm một ngày kiếm thêm mấy chục ngàn mà vui”.

   Nghề chằm nón bây giờ chỉ còn là nghề “kiếm thêm” đối với các bà, các chị trong những giờ nhàn rỗi sau khi làm công việc chính. Thu nhập của người chằm nón trung bình từ 30.000 đồng – 50.000 đồng/ ngày. Còn nón bán ra loại tốt nhất từ 300.000 đồng – 350.000 đồng/chục, loại thường từ 110.000 đồng – 150.000 đồng – 200.000 đồng – 250.000 đồng/chục. Ngày trước còn có nón thêu bài thơ, thêu khung cảnh,… giá bán rất cao nhưng nay hiếm người làm nón này, bởi cũng ít người mua.

Hướng đi nào cho nghề chằm nón lá Ninh Sơn?

   Trước thực trạng hiu hắt và nguy cơ mai một của nghề chằm nón lá, chính quyền địa phương cũng đã có những giải pháp để duy trì nghề.

   Trong năm 2014 này, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Ninh Sơn cũng đã thành lập “ Tổ liên kết chằm nón lá” với 28 chị có nghề chằm nón và các chị được UBND phường, Hội Phụ nữ phường hỗ trợ vay vốn 230 triệu đồng để đầu tư vào nghề, góp phần giúp các chị cải thiện cuộc sống và cũng động viên các chị làm nghề , nhằm duy trì nghề chằm nón.

   Ông Trần Minh Trị – Phó Chủ tịch UBND phường Ninh Sơn cho biết: “Hiện nay người chằm nón lá ở Ninh Sơn cũng còn làm nghề, nhưng giảm nhiều so với những năm trước. Do khó khăn về nguyên liệu và cũng khó đầu ra, người dân tự làm, tự kiếm nơi tiêu thụ nên nhiều người không còn “mặn mà” với nghề. Địa phương cũng mong cấp trên có giải pháp hỗ trợ Ninh Sơn duy trì nghề truyền thống này, để vừa giữ nét đẹp văn hóa, vừa tạo thêm thu nhập người làm nghề ”.
   Cuối năm 2014, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định 2842/QĐ-UBND, ngày 15/12/2014 công nhận nghề truyền thống chằm nón lá ở phường Ninh Sơn, Thành phố Tây Ninh.

   Như vậy, hy vọng rằng, khi nghề chằm nón lá ở phường Ninh Sơn được công nhận nghề truyền thống; tỉnh ta sớm có giải pháp khả thi để kịp thời bảo tồn nghề chằm nón lá nơi đây, giúp cho đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao. Đó chính là góp phần giữ nét đẹp bình dị, đơn sơ, mộc mạc mà chịu thương, chịu khó của con người, của quê hương, của văn hóa Việt Nam. Để mai này chúng ta còn được thấy hình ảnh nón lá nghiêng che mà nghe lòng xao xuyến, bâng khuâng; để rồi nhớ, rồi thương về nón lá Ninh Sơn…!

Quế Hương (Đài Truyền thanh TPTN)



Lượt người xem:  Views:   663
Chia sẻ:
Share:
Tin khác
 
 
Manage PermissionsManage Permissions
|
Version HistoryVersion History

Tiêu đề

Hình ảnh

Hình ảnh mô tả

Tóm tắt

Nội dung

Link thay thế nội dung

Ngày xuất bản

Tin nổi bật

Tác giả

Phân loại

Loại bài viết

Số Trang

Số Ảnh

Số tiền

Trạng thái

Lịch sử

Số lượt người đọc

Nội dung

Approval Status

Attachments

Content Type: Tin Tức Mở Rộng
Version:
Created at by
Last modified at by
Tin tức sự kiện